AMELİYAT ALANLARINDA YABANCI CİSİM KALMASI; Malpraktismi – Komplikasyonumu

Medical and legal evaluations of the retained foreign bodies in Turkey[5990]

Cerrahi prosedürler komplike işlemlerdir ve bir çok basamağı vardır. İşlem sırasında cerrahi alanın açılması, kanama kontrolü, organların çıkarılması ve/veya onarılması, cerrahi alanın kapatılması gibi uygulamalar sanki bir bütünmüş gibi görünmesine rağmen her uygulamanın kendine has cerrahi alet ve malzemeleri vardır. Bu cerrahi alet ve malzemeler kendi içerisinde farklılık gösterdiği gibi yapılan cerrahi işlemin şekline göre de farklılık gösterir.

Bazı ameliyat tiplerinde kasıtlı olarak kompres veya tampon gibi malzemeler bilinçli olarak ameliyat sahasında belli bir süre bırakılabilir, hatta bazı kanamalı durumlarda ameliyat sonlandırıldıktan sonra bile ameliyat sahasında bırakılarak ameliyattan belli bir süre sonra alınabilir. Ancak böyle bir zorunluluk olmadığı durumlarda, ameliyatın sonunda hem cerrahi malzeme hem de kullanılan yardımcı malzemelerin (spanj, kompres, tampon vb.) ameliyat alanında kalmaması için özel bir dikkat gereklidir.

Ameliyat sırasında;  kanama kontrolü, organların cerrahi alandan çekme işlemi sırasında yapılan serbestleştirmeler, doku ve organların korunması vb. nedenler ile çok sayıda özellikle bezden yapılan ameliyat malzemeleri ameliyatın her aşamasında kullanılabilir.

Cerrahi işlemler sırasında, ameliyat alanında ameliyat malzemelerinin kalması beklenebilen istenmeyen bir durumdur. Ameliyat bölgelerinde bu tür bez malzemenin (Spanj, tampon, kompres, fındık tampon, vb.) kalması yaklaşık 100 ameliyat da bir ortaya çıkabilmektedir. Bu kadar sık görülen ve hem cerrah hem de hasta açısından istenmeyen bir sonuç olarak ortaya çıkan bu durum, yalnız başına ameliyat ekibine yüklenebilecek bir sorumluluk değildir.

Ameliyathanelerde, ameliyat bölgesi içerisinde özellikle bez malzemenin kalmaması için mutlak standart denetleme mekanizmalarının kurulması gereklidir. Söz konusu standart denetleme mekanizmaları içerisinde bir eksiklik olması durumunda, ameliyat alanında yabancı cisim kalması kaçınılmazdır. Ameliyat alanlarının titiz bir şekilde incelenmesine rağmen ameliyat alanlarında özellikle bez malzemenin kalabileceği unutulmamalı ve bu nedenle ameliyat öncesi, ameliyat sırasında ve ameliyat sonrasındaki standart kurallara uyulması gereklidir. Bu kurallara uyulmaması ve ameliyat sahası içerisinde bez materyal unutulması bir sorumluluk getirir.

Sorumluluğun kimde olacağı konusunda mutlaka çok detaylı bir inceleme yapılmalı ve standart denetleme mekanizmalarının hangi aşamasında eksiklik yapıldığı ortaya konmalıdır. Bu işlem yapılmadan verilecek kararlar kesinlikle hatalı sonuçlar doğurur.

Prof. Dr. Ali Rıza Tümer

12.12.1963

aliriza